Dementie brengt een langzaam afscheid met zich mee. Je rouwt al voordat jouw naaste er niet meer is. Dat is een bijzonder en zwaar proces. Op deze pagina aandacht voor rouw, loslaten en de periode na het overlijden.
Anticiperende rouw (rouwen om iemand die er nog is) is een normaal en erkend fenomeen bij mantelzorgers van mensen met dementie. Je rouwt om de persoon die jouw naaste was, om de relatie zoals die was, om de toekomst die je samen had gedacht te hebben.
Jouw naaste is er nog, maar de relatie zoals die was, bestaat niet meer. Dat verlies is reëel, ook al begrijpt de omgeving het niet altijd.
Liefde en frustratie, toewijding en uitputting: het kan allemaal tegelijk. Die tegenstrijdigheid hoort erbij.
Loslaten betekent niet dat je het opgeeft. Het betekent accepteren wat niet meer te veranderen is, en daarin toch aanwezig blijven voor jouw naaste.
Na het overlijden van jouw naaste kun je zowel verdriet als opluchting ervaren. Beide zijn normaal. Geef jezelf de tijd en ruimte om te rouwen op jouw eigen manier.
Rouwverwerking gaat niet vanzelf en hoeft je ook niet alleen te doen. Een rouwtherapeut, gespreksgroep of nazorgprogramma voor mantelzorgers kan helpen.
Ook vrienden en familie kunnen een rol spelen, als zij begrijpen wat je hebt meegemaakt. Soms helpt het om jouw verhaal te vertellen aan iemand die luistert zonder te oordelen.
Weet dat de periode na het overlijden vaak zwaarder is dan verwacht. Je hebt soms jarenlang voor iemand gezorgd. Die leegte vraagt aandacht en zorg.
“Ik rouwde al jaren voordat hij stierf. Toen hij er niet meer was, was er ook opluchting. En daar voelde ik me schuldig over. Totdat ik las dat dit normaal is.”— Mantelzorger, 67 jaar