Skip to content

Een praktische en positieve gids voor mantelzorgers

Familie is het levenselixer voor mensen met dementie

Kik Verkaart is klinisch psycholoog en psychotherapeut. Hij wil een lans breken voor meer creativiteit om lijfelijk contact tussen mensen met dementie en hun naasten mogelijk te maken. Annemarie Schouten gaat hierover met hem in gesprek.

Kik VerkaartWat is in jouw optiek het belang van elkaar aanraken en van lijfelijk contact in het algemeen?

Ga maar eens terug naar het allereerste contact tussen moeder en kind. Dat is huidcontact, aanraking (en in tweede instantie elkaar zien). Aanraken vormt de basis voor de ontwikkeling van een relatie tussen moeder en kind. Ver voordat er woorden zijn, voordat er een onderscheid tussen jij en ik bestaat, is het contact van huid op huid er al. Dat biedt een basis van veiligheid en vertrouwen en het is van levensbelang! Die basis neemt een kind een leven lang mee en we keren daar als mensen steeds weer naar terug. We hebben allemaal dat lijfelijke contact nodig om ons veilig te voelen, geliefd te voelen, te weten dat we in goede handen zijn. Het maakt ons rustig, blij en doet ons ontspannen.

Wat is specifiek voor mensen met dementie het belang van aanraken en lijfelijk contact?

Voor mensen met dementie zijn veel verbindingen verbroken geraakt door een haperend brein. De wereld is een onbegrijpelijk geheel geworden en mensen zoeken naar veiligheid en houvast. Lijfelijk contact, aangeraakt worden, betekent voelen dat je nog bestaat. Je voelt dat je nog iemand bent en dat er iemand om je geeft. Als je een beschadigd brein hebt, heb je ook meer troost nodig. Mensen met dementie lopen vaker tegen onmogelijkheden op. Het effect daarvan is dat je somber en bang kunt worden. Een arm om je heen, biedt dan zoveel troost en houvast.

Als taal en het begrijpen van taal moeilijk of onmogelijk wordt, is aanraking essentieel. Als je dat verbiedt, noem ik dat op z’n minst verwaarlozing, ik vind het zelfs misdadig. Er ligt depressiviteit op de loer, als aanraking ontbreekt. Dat kan je lichamelijke en psychische gezondheid zwaar aantasten. Wist je dat mensen zelfs doodgaan door gebrek aan aanraking?

Hoe verhoudt zich dat tot contact via beeldbellen of door een raam contact met elkaar maken?

In de ontwikkeling van de mens, komt na aanraken het zien van elkaar. Dus beeldbellen of elkaar door een raam kunnen zien, is altijd beter dan niks. Maar waarom zou je niet een stap verder kunnen gaan en aanraken, desnoods met handschoenen aan, mogelijk maken? Een hand geven, even een hand op een arm of schouder kunnen leggen, doet al zoveel goed!

Wat zou je de beslissers in verpleeghuizen willen meegeven?

Kom op voor de belangen van je bewoners. Zij kunnen zelf hun stem niet verheffen en ook hun naasten voelen zich vaak machteloos. Maak beleid om (lijfelijk) contact tussen familie en bewoners mogelijk te maken. Realiseer je dat familie het levenselixer is voor de mens met dementie. Mensen met dementie hebben grote behoefte aan de nabijheid van hun dierbaren, aan hun aanraking. Psychologen, zorg- en welzijnsmedewerkers, kunnen dat contact begeleiden, de emoties die mogelijk loskomen helpen opvangen. Het mag niet van de toevalligheid van even tijd hebben afhangen, hier moet je beleid op maken.

Bedenk ook: Hoe gevaarlijk is contact met familie (die vaak al weken in quarantaine leeft) als medewerkers zonder beschermende middelen, vrij in en uit lopen? Ga zoveel mogelijk in samenspraak met familie en medewerkers bekijken welke risico’s jullie gezamenlijk aanvaardbaar vinden. Weeg het risico op dood door eenzaamheid ook af. Blijf creatief denken: als de naaste niet hoest of proest en handschoenen draagt, zou contact in een afgeschermde ruimte dan niet mogelijk zijn? Denk in mogelijkheden alsjeblieft. Het is van levensbelang! Het gaat om mensen, niet om dingen. Het gaat om kwetsbare mensen in de laatste fase van hun leven. Wat telt er dan het zwaarst?

Wat zou je tot slot nog willen zeggen?

Het is onmenselijk om aanraking te verbieden. Je zou het zelfs arrogant kunnen noemen. Wie ben jij om een besluit te kunnen nemen over risico’s in het leven van een ander? Nog steeds wordt vanuit de overheid het psychisch lijden van mensen onderschat. Als er gesproken wordt over gezondheid en het beschermen van de gezondheid, gaat het alleen maar over lichamelijke gezondheid. Mensen zijn niet alleen een lichaam, ze zijn ook een geest. De geest laten verkommeren betekent nodeloos lijden.

Annemarie Schouten

8 reacties

  1. Suus.van der zanden op 04/05/2020 om 14:57

    Ik ben het helemaal eens met de schrijver van dir artikel!ik ben mantelzorger met een man in het verpleeghuis. Ik heb nog liever dat hij ziek wordt als dit mensoneerlijk weghouden van elkaar.

    • Annemarie Schouten op 04/05/2020 om 15:56

      Ik begrijp je reactie Suus.
      Het lijkt mij ook belangrijk, en daar pleit ik op social media ook voor, dat op z’n minst partners en kinderen van mensen met dementie (en mensen met dementie zelf natuurlijk) mogen meepraten en mee-beslissen hierover!
      Veel sterkte voor jou en je man!

  2. Rosalin Rongen op 04/05/2020 om 15:31

    Nou er is geen oplossing volgens hun, we moeten het accepteren !
    Mijn ouders zijn 58 jaar getrouwd mijn moeder zit in quarantaine in het zelfde gebouw als mijn vader die op gesloten afdeling zit!
    Ik vind dit mens onterend en dit mag gewoon niet ze kwam iedere dag bij hem gingen een stuk wandelen en daarna samen in restaurant wat drinken en nu kunnen ze elkaar alleen af en toe met beeld bellen zien.
    Mijn vader is in en in verdrietig en wil zo niet leven en ook mijn moeder is erg verdrietig 😭😭😭😭😭

    • Annemarie Schouten op 04/05/2020 om 15:54

      Heel heftig, ook wat je schrijft en meemaakt, Rosalin.
      Er gaan steeds meer stemmen op om hier iets aan te doen, dus laten we hopen dat dat ook werkelijk en snel gaat gebeuren!
      Veel sterkte voor jou en je ouders

  3. Machteld de Goede op 05/05/2020 om 12:22

    Mooi stuk!

    • Annemarie Schouten op 05/05/2020 om 14:33

      Dank je Machteld!

  4. A. Poppelaars op 08/05/2020 om 09:08

    Goed artikel!!!! Raakt de kern van de zaak. Kwaliteit van leven is kernissue in deze tijd.

    • Annemarie Schouten op 08/05/2020 om 10:50

      Dank je Ad!

Laat een reactie achter